STUDIUM PRZYPADKU I PROTOKÓŁ POSTĘPOWANIA – opracowanie: Anna Koziuto | AK Educator | Pedi Pro
Łuszczyca stóp w gabinecie podologicznym
Łuszczyca plackowata stóp należy do najtrudniejszych obrazów klinicznych w gabinecie podologicznym. Gruba hiperkeratoza, pęknięcia, ból, oporność na typową pielęgnację – z tym zestawem klientki trafiają do mnie po nieudanych próbach u kilku specjalistów. Pokazuję realny przypadek i protokół oparty na aktualnych publikacjach.
Co dzieje się w skórze łuszczycowej
Łuszczyca to choroba zapalna o podłożu autoimmunologicznym.
Aktywacja osi IL-23/IL-17 prowadzi do hiperproliferacji keratynocytów – cykl odnowy naskórka skraca się z około 28 dni do 3-5 dni.
Efekt: niedojrzały naskórek, nadmiar korneocytów, charakterystyczne łuski.
Przegląd z 2024 roku w Medicina (Iliescu et al.) pokazuje, że u pacjentów z łuszczycą występuje dysbioza mikrobiomu skóry: spadek populacji Staphylococcus epidermidis, który wydziela sfingomielinazę uczestniczącą w produkcji ceramidów. Mniej tego szczepu to słabsza bariera hydrolipidowa i większa podatność na zaostrzenia. To zmienia podejście do pielęgnacji – pracujemy nie tylko nad hiperkeratozą, ale nad barierą, pH i mikrobiomem jednocześnie.
Opis przypadku
Klientka z dermatologicznie zdiagnozowaną łuszczycą plackowatą. Trafiła do mnie po nieudanych próbach u kilku specjalistów.
Obraz przy pierwszej wizycie.
Obustronnie, w okolicy pięt i bocznych krawędzi stóp: grube, łuskowate nawarstwienia hiperkeratotyczne o zabarwieniu żółto-brunatnym. Brzegi wyraźnie odgraniczone od skóry zdrowej. Szczeliny, w tym jedna z drobnym śladem krwawienia. Skóra otaczająca – sucha, z obniżoną elastycznością.
Protokół pierwszej wizyty.
- Okluzja z keratolityku enzymatycznego – 10 minut. Bromelaina, papaina i ficyna działają selektywnie na wiązania białkowe między korneocytami w warstwie rogowej, bez naruszania żywej skóry. Bezpieczniejsze niż mocznik czy kwas, czy zasada w wysokich stężeniach – szczególnie przy uszkodzonej barierze i obecnych szczelinach.
- Opracowanie mechaniczne. Praca skalpelem, warstwowo, do uzyskania równej powierzchni. Pododyskiem wygładziłam jedynie powierzchownie. Świadomie nie szlifowałam głębiej – naskórek łuszczycowy jest mechanicznie wrażliwy, a agresywna abrazja prowokuje objaw Köbnera (powstawanie nowych ognisk choroby w miejscu mikrourazów).
- Tonizacja. Tonik Pedi Pro o pH 5,5-5,6 – przywrócenie środowiska kwaśnego wspierającego barierę i mikrobiom.
- Okluzja regeneracyjna 12 godzin. Krem Pedi Pro (naturalne oleje i ceramidy, bez mocznika) pod folią hydrofilową. Wybór celowy: mocznik w wyższych stężeniach przy licznych pęknięciach piecze i pogłębia dyskomfort. Ceramidy odbudowują strukturę warstwy rogowej (Draelos et al., 2019).
Pielęgnacja domowa – pierwsze dwa miesiące
- Codziennie: mydełko Pedi Pro (pH 5), tonizacja, krem regeneracyjny – rano i wieczorem.
- Raz w tygodniu: samodzielna okluzja – keratolityk enzymatyczny 10 min, zmycie, krem pod folią na noc.
Zdjęcia PRzed:
Wizyta kontrolna po dwóch miesiącach
Znacząca zmiana. Nawarstwienia hiperkeratotyczne uległy radykalnej redukcji. Skóra spłaszczona, struktura naskórka widoczna. Brzegi zmian wygładzone. Gęstość skóry istotnie poprawiona. Szczeliny zniknęły, nie pojawiły się nowe.
Po wizycie kontrolnej zwiększyłyśmy częstotliwość keratolityku do dwóch razy w tygodniu. Pozostałe elementy bez zmian.
Element pozapodologiczny: klientka równolegle wprowadziła probiotykoterapię i suplementację pod opieką specjalisty, nie z mojego polecenia. Warto wiedzieć, że oś jelitowo-skórna w łuszczycy ma mocne podstawy naukowe (Pachauri & Sharma, 2025) i taką ścieżkę warto klientce zasygnalizować.
Zdjęcia po:
Trzy wnioski dla praktyki podologicznej
Diagnoza jest punktem wyjścia.
Hiperkeratotyczna postać łuszczycy jest klinicznie nie do odróżnienia od wyprysku hiperkeratotycznego czy grzybicy hiperkeratotycznej bez właściwej diagnostyki. Postępowanie w każdej z tych jednostek różni się fundamentalnie.
Dobór preparatów to decyzja kliniczna, nie marketingowa.
Łuszczyca to nie miejsce na agresywne keratolityki, perfumowane kosmetyki ani formuły obciążające barierę. To miejsce na fizjologiczne pH, ceramidy, naturalne lipidy, kontrolowane enzymy.
Edukacja klientki to połowa terapii.
Najlepiej dobrany gabinetowy protokół nie utrzyma efektu, jeśli klientka między wizytami sięga po pumeksy, drogeryjne maści z mocznikiem 30% czy mydła w kostce o pH 9. Dajemy jej narzędzia, instrukcje i zrozumienie, dlaczego robi to, co robi.
Źródła
- Iliescu C.A. et al. (2024). The Contribution of the Skin Microbiome to Psoriasis Pathogenesis. Medicina, 60(10), 1619.
- Pachauri A., Sharma S. (2025). Unravelling the gut–skin axis: the role of gut microbiota in pathogenesis and management of psoriasis. Inflammopharmacology, 33(7), 3671–3678.
- Nong Y., Han G., Hawkes J.E. (2024). Expanding the psoriasis framework: immunopathogenesis and treatment updates. Cutis, 113, 82–91.
- Draelos Z.D. et al. (2019). Ceramide- and Keratolytic-containing Body Cleanser and Cream Application in Patients with Psoriasis. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology.